Σου τα δίνω όλα, εκτός από την ελπίδα

Eξι μήνες μετά τον άγριο Δεκέμβρη, οι έφηβοι γίνονται ξανά πρωτοσέλιδο, αυτή τη φορά με αφορμή τις Πανελλήνιες. Ηταν βατά τα θέματα, ήταν δύσκολα, τι ποσοστά επιτυχίας προβλέπονται; Σαν να δίνει εξετάσεις ολάκερη η κοινωνία.

«Πώς έγραψες, παιδάκι μου;», μας ρωτούσαν κάποτε οι γονείς μετά τις εξετάσεις ή το διαγώνισμα.

Καλά, καλούτσικα, έτσι κι έτσι, ήταν συνήθως η απάντηση – ποτέ «χάλια τα πήγα». Και αφού μας καθησύχαζαν, «δεν πειράζει, θα γράψεις καλύτερα στα επόμενα μαθήματα», κοίταζαν τη δουλειά τους κι εμείς τη δική μας. Χωρίς να το επιδιώκουν, μάς άφηναν χώρο, μάς επέτρεπαν να αυτονομηθούμε.

Για «γονείς ελικόπτερα» που υπερίπτανται πάνω από τα παιδιά τους, για «νηπιοκρατία», για «φονικό γονικό σφιχταγκάλιασμα», για «υπεργονεϊκότητα» (overparenting) μιλούν σήμερα εκπαιδευτικοί και κοινωνιολόγοι. Καλός γονιός δεν είναι αυτός που αγαπά, μαλώνει και «ορμηνεύει», το παιδί, αλλά ο «ψαγμένος», αυτός που ασχολείται διαρκώς μαζί του, που από πολύ νωρίς κάνει τη σωστή έρευνα αγοράς και του προσφέρει τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που θα συμβάλουν στην ταχεία και «ποιοτική» ανάπτυξή του. Θα πάει το βρέφος για μασάζ, θα προμηθευτεί τη συσκευή που αποκωδικοποιεί το κλάμα του, θα αγοράσει τα ντιβιντί «Βaby Mozart» και «Baby Beethoven» που απευθύνονται ακόμα και σε βρέφη τριών μηνών. Αργότερα θα αναζητήσει το καλό ωδείο, σχολείο, φροντιστήριο, θα επιτηρεί διαρκώς το παιδί μέσω του κινητού τηλεφώνου (αν διαθέτει και GPS τόσο το καλύτερο), θα το προφυλάσσει από υπαρκτούς και φανταστικούς κινδύνους, θα του προσφέρει εμπειρίες, ερεθίσματα και ευκαιρίες για «δημιουργική απασχόληση», θα το τυλίξει με εκατοντάδες γεύσεις, ρούχα, παιχνίδια, γκατζετάκια, ντιβιντί. Ομως τα παιδιά που γίνονται το επίκεντρο του γονεϊκού σύμπαντος, προσγειώνονται άσχημα όταν διαπιστώνουν ότι δεν συμβαίνει το ίδιο στον σχολικό και φιλικό μικρόκοσμό τους.

«Ασε το παιδί να κλάψει, θα μάθει». Τα παιδιά μαθαίνουν και μέσα από τις μικρές ήττες, τις αποτυχίες και την απόρριψη, τη στέρηση κάποιων πραγμάτων και την αναμονή, μέσα από την επίγνωση ότι τα ίδια είναι κομμάτι του κόσμου και όχι ότι ο κόσμος τούς ανήκει ή μάλλον ότι όλα τα «μολ» του κόσμου τούς ανήκουν. Από τη μια τα υπερπροστατεύουμε και τα φορτώνουμε με εξωσχολικές υπερωρίες, μπαλώνοντας τα κενά της δημόσιας παιδείας, και από την άλλη τα παραδίδουμε στα νύχια της αγοράς, τα προετοιμάζουμε να γίνουν το πολυπόθητο «δυναμικό νεανικό κοινό» των τηλεοπτικών διαφημίσεων.

Πολλοί είναι οι δρόμοι που οδηγούν τα παιδιά σε μια άτσαλη τεχνητή ενηλικίωση, όπως έδειξε μια έρευνα σε γυμνάσια και λύκεια του νομού Θεσσαλονίκης. Οπως ανακοινώθηκε στην ημερίδα «Προβλήματα εφηβικής ηλικίας», που οργανώθηκε πρόσφατα από μια επιτροπή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, περίπου το 50% των 15χρονων έχουν ήδη ολοκληρωμένες ερωτικές σχέσεις, ενώ διαρκώς μειώνεται η ηλικία κατά την οποία αρχίζουν να καταναλώνουν αλκοόλ και να δοκιμάζουν εξαρτησιογόνες ουσίες (15,5 είναι ο πανελλήνιος μέσος όρος).

Στον επόμενο Δεκέμβρη, που κανείς δεν είναι σίγουρος ότι δεν θα ξεσπάσει, ξανά θα κραυγάζουμε «να ακούσουμε τους νέους». Μόνο που οι νέοι μάς ακούν και όταν δεν τους μιλάμε. Ακούν τους φόβους και τις ψευδαισθήσεις μας, πατούν στην ίδια κινούμενη άμμο όπου πατάμε κι εμείς. Ανατριχιαστικά σωστή φαίνεται η παρατήρηση μιας Αμερικανίδας ψυχολόγου: «Ισως το να στερούμε από τα παιδιά τη θετική ματιά, την ελπίδα για το μέλλον είναι η χειρότερη μορφή βίας που μπορεί να ασκήσουν οι γονείς σε βάρος τους». Και να ’ταν μόνο οι γονείς…

Από την ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ της 24/5/2009
Tης Mαριαννας Tζιαντζη

Καλό μήνα να έχουμε

Με ένα υπέροχο μαγιάτικο στεφάνι φτιαγμένο από τα χέρια δικών μας ανθρώπων καλωσορίζουμε το Μάη.

Επτά μαχαιριές για ένα κινητό

Να τα βλέπουμε, να μας προβληματίζουν, να προσέχουμε. Συνέβη σε μια πολυσύχναστη γειτονιά της Δάφνης. Επιτέθηκαν σε 15χρονη μαθήτρια για ένα κινητό τηλέφωνο και την τσάντα της…



Για μια σχολική τσάντα και ένα κινητό, τσαντάκηδες μαχαίρωσαν 7 φορές, μέρα μεσημέρι, 15χρονη μαθήτρια. Το απίστευτο περιστατικό συνέβη χθες στις 14.25, σε μία από τις πλέον πολυσύχναστες γειτονιές της Δάφνης και ενώ η νεαρή κοπέλα επέστρεφε στο σπίτι της από το σχολείο.

Η Ευαγγελία, μαθήτρια της Α΄ Λυκείου, περπατούσε με μια συμμαθήτριά της στην οδό Ειρήνης, τρία μόλις τετράγωνα από το σχολείο της. Τα δύο κορίτσια, όπως λένε οι συγγενείς της 15χρονης που νοσηλεύεται εκτός κίνδυνου στο Ασκληπιείο Βούλας, μόλις είχαν περάσει μια πλατεία και βρίσκονταν μερικά μέτρα μακριά από τα σπίτια τους. Ξαφνικά δύο άγνωστοι που επέβαιναν σε μηχανή μεγάλου κυβισμού κινήθηκαν προς το μέρος τους. Σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες, οι δύο δράστες πλεύρισαν τα κορίτσια, τους έκλεισαν τον δρόμο και τους ζήτησαν λεφτά και τα κινητά τους. Μόλις οι κοπέλες αρνήθηκαν, ο ένας δράστης προσπάθησε να αρπάξει την τσάντα από τη συμμαθήτρια της Ευαγγελίας. Η κοπέλα αντιστάθηκε και η Ευαγγελία προσπάθησε να τη βοηθήσει. Τότε ο δράστης έβγαλε ένα μαχαίρι και κατάφερε πολλαπλά χτυπήματα στη 15χρονη η οποία έπεσε στον δρόμο αιμόφυρτη. Οι τσαντάκηδες άρπαξαν την τσάντα της άλλης μαθήτριας και εξαφανίστηκαν. Άλλοι μαθητές που βρίσκονταν λίγα μέτρα πιο πέρα πάγωσαν με το θέαμα καθώς αρχικά θεώρησαν πως οι δράστες είχαν φιλικές σχέσεις με τις κοπέλες, ενώ όπως λένε «τα πάντα έγιναν μέσα σε λίγα λεπτά».

«Όλα έγιναν σε απόσταση μόλις 100 μέτρων από το σχολείο. Οι δράστες κάθονταν σε ένα παγκάκι και μόλις είδαν τα κορίτσια να περνούν από μπροστά τους, τα ακολούθησαν και τους επιτέθηκαν», λέει στα «ΝΕΑ» ο αδελφός της Ευαγγελίας, Γιάννης, ο οποίος ήταν ο πρώτος που αντίκρυσε την αδελφή του μέσα στα αίματα. «Η συμμαθήτριά της σοκαρισμένη ήρθε στο σπίτι μας και μας εξήγησε το τι έγινε. Το θέαμα με την αδελφή μου ξαπλωμένη στον δρόμο μέσα στα αίματα ήταν σοκαριστικό», λέει ο Γιάννης.

Με περιπολικό στο νοσοκομείο

Η επόμενη μεγάλη δυσκολία ήταν να βρεθεί ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ να μεταφέρει την κοπέλα στο νοσοκομείο. Χρειάστηκε να επιστρατευτεί περιπολικό στο οποίο επέβαινε ο πατέρας της κοπέλας, ο οποίος είναι αστυνομικός που υπηρετεί στο Αστυνομικό Τμήμα του Αγίου Δημητρίου. Η 15χρονη μεταφέρθηκε στο Ασκληπιείο Βούλας με μαχαιριές σε διάφορα σημεία του σώματός της, αλλά ευτυχώς νοσηλεύεται εκτός κινδύνου, σύμφωνα με τους θεράποντες γιατρούς.

Σοκαρισμένοι οι συμμαθητές της, που πήγαν χθες το απόγευμα να επισκεφθούν τη φίλη τους στο νοσοκομείο, λένε στα «ΝΕΑ» πως τέτοιο βίαιο περιστατικό δεν είχε ξανασυμβεί στη γειτονιά τους. Τον προβληματισμό τους για το πρωτοφανές περιστατικό διατυπώνουν γονείς των μαθητών και κάτοικοι της περιοχής, που δηλώνουν ότι ακόμη και σε ένα πολυσύχναστο σημείο και οποιαδήποτε ώρα της ημέρας κακοποιοί που δεν έχουν σε τίποτα να χτυπήσουν ακόμη και με μαχαίρι ανήλικες κοπέλες, δρουν ανεξέλεγκτοι.

ΕΚΤΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η 15χρονη μεταφέρθηκε στο Ασκληπιείο με μαχαιριές σε διάφορα σημεία του σώματός της, αλλά νοσηλεύεται εκτός κινδύνου

ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Λία Νεσφυγέ Στέλιος Βραδέλης

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στα ΝΕΑ: Τρίτη 10 Μαρτίου 2009

Ζωγραφίζοντας με τη δύναμη της θέλησης

O Ντάνιελ Ντέι Λούις το 1990 κέρδισε το Οσκαρ Α’ ανδρικού ρόλου για την ταινία «Το αριστερό μου πόδι». Υποδύθηκε ένα παραπληγικό παιδί που θέλοντας να ξεφύγει από το περιθώριο στο οποίο τον είχε εντάξει η κοινωνία έπιασε με το αριστερό του πόδι το πινέλο και ζωγράφισε.

Ο Λέανδρος Αρβανιτάκης αποτελεί μια ανάλογη περίπτωση στην πραγματική ζωή. Ζωγραφίζει στηρίζοντας το πινέλο στο στόμα του. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή…
Γεννήθηκε στην Κύπρο το 1959. Στην Αθήνα μετακόμισε το 1974. Σπούδασε Ναυπηγική στο Πολυτεχνείο, ωθούμενος από την αγάπη του για τη θάλασσα. Και κλαρινέτο στο Ωδείο Αθηνών, γιατί λάτρευε τη μουσική. Το 1990 αποφάσισε να ασχοληθεί πιο εντατικά και με την άλλη μεγάλη αδυναμία του, τη ζωγραφική. Ηταν κάτι άλλωστε που του άρεσε από παιδί. Τα πράγματα όμως δεν έρχονται πάντα όπως τα περιμένει κανείς.

Το 1991 τα δεδομένα γι’ αυτόν αλλάζουν. Ενα αυτοκινητικό ατύχημα του προκάλεσε παράλυση στα άνω και κάτω άκρα. Καθηλώθηκε έκτοτε σε αναπηρικό καροτσάκι. Στηρίχθηκε στο Θεό. «Κατ’ αρχάς επέζησα. Αυτό είχε σημασία». Πολύ σύντομα, κατά τη διάρκεια της αποθεραπείας του, προσπάθησε να ζωγραφίσει, χωρίς το επιθυμητό αποτέλεσμα. Απογοητεύτηκε και τα παράτησε. Για λίγο όμως.

Οταν βρεθείς σε μια τέτοια οριακή κατάσταση οι εναλλακτικές είναι οι εξής: ή τα παρατάς ή πορεύεσαι μαζί με το πρόβλημα και συνεχίζεις παρακάτω. Ο κ. Λέανδρος Αρβανιτάκης προχώρησε. «Ως άνθρωπος που βλέπω το ποτήρι μισογεμάτο και όχι μισοάδειο, αποφάσισα όσες δυνατότητες μου είχαν απομείνει να τις αξιοποιήσω στο μέγιστο». Το απωθημένο της ζωγραφικής υπήρχε μέσα του. Το 1998 ξεκινάει πάλι μια προσπάθεια να ζωγραφίσει με το δικό του τρόπο, με μέσα «λίγο πρωτόγονα», όπως λέει γελώντας. Αργότερα ήρθε σε επαφή με την Ενωση Καλλιτεχνών που Ζωγραφίζουν με το Στόμα και το Πόδι, πήρε τα κατάλληλα εργαλεία, εξασκήθηκε, κι έτσι η ζωγραφική αποτελεί πλέον την κύρια ενασχόλησή του.

Η σύζυγός του, γραφίστρια στο επάγγελμα, έχοντας κοινό ενδιαφέρον τη ζωγραφική, έπαιξε καταλυτικό ρόλο. «Οταν πρωτογνωριστήκαμε την παρέσυρα στη ζωγραφική. Η ανάπτυξη των καλλιτεχνικών μας ενδιαφερόντων έγινε παράλληλα». Μετά το ατύχημα ήταν αυτή που τον βοήθησε να επαναπροσδιορίσει τη σχέση του με τη ζωγραφική.

Το «σπίτι» των καλλιτεχνών με αναπηρίες
Χρόνια τώρα αρχές Δεκέμβρη φτάνουν στα σπίτια όλων χριστουγεννιάτικες κάρτες από μια ομάδα ανάπηρων καλλιτεχνών οι οποίοι δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα χέρια τους. Ο Λέανδρος Αρβανιτάκης αποτελεί μέλος της ομάδας αυτής, της Ενωσης Ζωγραφική με το Στόμα και το Πόδι (ΖΩΣΠ).

Παράρτημα της Διεθνούς Ενωσης Καλλιτεχνών που ζωγραφίζουν με το Στόμα και το Πόδι, δημιουργήθηκε και ανήκει αποκλειστικά σε άτομα που δεν χρησιμοποιούν τα χέρια τους.
Βοηθά τους καλλιτέχνες να ζουν δημιουργικά, συμβάλλοντας στην οικονομική τους ανεξαρτησία και αξιοπρέπεια.

Ενας τέτοιος φάκελος έγινε η αφορμή για να γνωρίσει ο κ. Λέανδρος Αρβανιτάκης την Ενωση. Του προσέφερε τεχνογνωσία, τον εμψύχωσε, του έδωσε τη δυνατότητα να εκθέσει το έργο του. Η μέρα που έγινε δεκτός και επίσημα ως οικότροφο μέλος αποτελεί άλλωστε μία από τις πιο σημαντικές στιγμές της ζωής του. Δεν μπορεί όμως να ξεχάσει και την πρώτη φορά που εξέθεσε τα έργα του σε μια ομαδική έκθεση της Ενωσης στη Μαδρίτη το 2001.

Από τότε έχουν ακολουθήσει άλλες οκτώ ομαδικές και τέσσερις ατομικές εκθέσεις, με τελευταία αυτή στο Αγκάθι το προηγούμενο καλοκαίρι. Αυτό που επιθυμεί τώρα είναι να εξελιχθεί, να γίνει καλύτερος ζωγράφος. «Παρόλο που δεν είμαι νέος άνθρωπος, είμαι ένας νέος ζωγράφος, γεγονός που με γεμίζει με χαρά επειδή βλέπω πως σε αυτόν τον τομέα είμαι στην αρχή και έχω περιθώρια εξέλιξης».

Της ΕΛΕΝΗΣ ΜΠΟΛΟΒΙΝΗ Φωτό: ΣΤΕΛΙΟΣ ΑΞΙΩΤΗΣ
Δημοσιεύθηκε στον Ελεύθερο Τύπο στις 31/1/2009

«Στην Αθήνα δεν είχα ελεύθερο χρόνο, στον Αϊ-Στράτη δεν έχω τι να τον κάνω»

Ήταν αναμαλλιασμένη. Και δεν θα μπορούσε να ήταν αλλιώς. Η θάλασσα είχε αρχίσει να ασπρίζει. Οι ψαράδες στο λιμάνι με είχαν προειδοποιήσει. «Φουσκώνει. Μέχρι το βράδυ θα έχει 7 Μπωφόρ. Έχει θάλασσες ο Αϊ-Στράτης». Ήταν σαν να μου έλεγαν: «Κοίταξε μην αποκλειστείς». Μια ριπή θαλασσινού νερού στο πρόσωπο ήρθε να τους επιβεβαιώσει. Σήκωσα τον γιακά από το μπουφάν και τους χαμογέλασα. Ό,τι ζεις σπάνια, σου φαίνεται ωραίο.

Τη Μαρία τη συνάντησα έξω από το μπακάλικο. Ήταν βιαστική. Στα χέρια της κρατούσε ένα μεγάλο μάτσο μικρά ζουμπούλια. «Μιλιγκάρια» τα λένε στον Αϊ-Στράτη. Θαλασσινά και βουνίσια αρώματα μαζί. Πρώτα τα μύριζες και μετά τα έβλεπες. Θα έβαζε λίγα στο μαγαζί, μέσα σε ένα ποτήρι, θα κρατούσε και λίγα για το σπίτι, για το δωμάτιο της μικρής. «Να τα πούμε γρήγορα, γιατί σε λίγο πρέπει να τη θηλάσω».

Εσείς,λοιπόν,είστε η Μαρία που εγκαταλείψατε την Αθήνα για τον Αϊ-Στράτη.

Ναι, ο Αϊ-Στράτης έχει τον τρόπο του να καλεί τον κόσμο. Το θέμα είναι ότι δεν μπορεί να τον κρατήσει για πολύ και τελικά τον χάνει.

Εδώ γεννηθήκατε; Και εδώ μεγάλωσα μέχρι τα 18 μου που έφυγα να πάω να σπουδάσω βιβλιοθηκονομία. Τα περισσότερα παιδιά πριν από μένα έφευγαν μόλις τέλειωναν το δημοτικό. Εγώ ήμουν τυχερή.

Μόλις τελείωσα το δημοτικό, έγινε το γυμνάσιο και μόλις τελείωσα το γυμνάσιο έγινε το λύκειο.

Πώς ήταν η ζωή σας στην Αθήνα; Δύσκολη. Είχα δύο δουλειές, συν τη σχολή, είχα και τον μικρό μου αδελφό κοντά. Έτσι, έψαχνα αφορμή να γυρίσω πίσω. Κάποια στιγμή μας είπαν ότι θα μπορούσε ο Άκης, ο άντρας μου, να διοριστεί καθηγητής Αγγλικών στο νησί. Τα παρατήσαμε όλα και ήρθαμε.

Διορίστηκε; Διορίστηκε φέτος, αλλά στην Κρήτη. Νόμιζα ότι ο Αϊ-Στράτης ήταν το μακρινότερο σημείο που μπορούσαν να τον στείλουν, αλλά τελικά τον έστειλαν στην άλλη άκρη, στο Ηράκλειο.

Δεν σκεφτήκατε να τον ακολουθήσετε στην Κρήτη;

Το σκέφθηκα αλλά πριν από τρεις μήνες αποκτήσαμε το πρώτο μας παιδί. Αναγκαστικά κάπου πρέπει να σταθμεύσουμε για τα επόμενα χρόνια. Αποφασίσαμε λοιπόν να μην αλλάξουμε το αρχικό μας σχέδιο. Ανοίξαμε ένα μίνι μάρκετ στον Αϊ-Στράτη, μια ταβέρνα και θα το προσπαθήσουμε όσο μπορούμε. Κάποια στιγμή θα επιστρέψει και ο άντρας μου. Τώρα κάνει το αγροτικό του στην Κρήτη, έτσι λέω.

Ήταν εδώ όταν γεννήσατε; Ναι, μαζί πήγαμε στη Λήμνο. Όταν όμως το μωρό έγινε έξι ημερών, άρχιζαν τα μαθήματα και έπρεπε να φύγει. Δεν νιώθετε ανασφάλεια που ήσαστε μόνη με ένα μωρό στον ΑϊΣτράτη;

Ίσα ίσα που νομίζω ότι είναι το ιδανικό μέρος για να μεγαλώσει ένα παιδί. Θα της κάνουμε και 1- 2 αδελφάκια να έχει συντροφιά και θα είναι μια χαρά. Η μόνη ανασφάλεια είναι ότι εδώ δεν έχουμε τους γιατρούς και τα νοσοκομεία που έχουν οι με γάλες πόλεις. Αλλά με τη βοήθεια του Θεού, θα τα βγάλουμε πέρα.

Αν συμβεί κάτι έκτακτο,τι λύσεις έχετε;

Το ιατρείο που έχουμε εδώ είναι καλό και μετά μπορούμε να πάμε στη Λήμνο. Δεν είναι πάντα εύκολο, γιατί έχουμε πολύ άσχημο καιρό, αλλά υπάρχει ελικοδρόμιο και έχουμε βοήθεια και από το Λιμενικό αν χρειαστεί. Όλα τα άλλα είναι πολύ καλύτερα, τόσο που δεν το φαντάζονται οι άνθρωποι που ζουν στις πόλεις.

Συγκρίνετέ μου τη ζωή σας στην Αθήνα με τη ζωή σας εδώ.

Στην Αθήνα δεν είχα ελεύθερο χρόνο, στον Αϊ-Στράτη δεν έχω τι να τον κάνω τον ελεύθερο χρόνο.

Στην Αθήνα νομίζεις ότι μπορείς να πας θέατρο, αλλά τελικά δεν πας. Νομίζεις ότι μπορείς να βγεις, αλλά τελικά γυρνάς ψόφιος και σωριάζεσαι στην πολυθρόνα. Τουλάχιστον εδώ δεν έχεις άγχος. Δεν κοιτάς το ρολόι. Όταν έφευγα από το σπίτι στην Αθήνα έλεγα, λεφτά, κλειδιά, κινητό, κάρτα για το λεωφορείο, εδώ φεύγω απ΄ το σπίτι και δεν βάζω τίποτα στην τσέπη μου. Ακόμα και στο μπακάλικο μπορείς να αγοράσεις βερεσέ, έχεις πρόσωπο που λένε. Είναι πιο ανθρώπινα τα πράγματα, πιο ελεύθερα. Δείτε, τώρα άρχισε να βρέχει. Στην Αθήνα αυτό θα προκαλούσε πανικό. Εδώ όλοι θα σταματήσουν τις δουλειές τους και θα τις αρχίσουν ξανά όταν ανοίξει ο καιρός.

Βρέχει συχνά τον χειμώνα; Βρέχει συχνά και ρίχνει πολύ νερό. Δεν είναι κακό, εμείς το ευχαριστιόμαστε. Έχουμε την ευχέρεια του χρόνου να το δούμε σαν κάτι καλό. Δεν έχετε κανέναν δισταγμό δηλαδή ότι στερείτε κάτι από την κόρη σας; Είναι τυχερή που θα μεγαλώσει εδώ. Θα έχει απόλυτη ελευθερία, θα πάρει άλλες αρχές. Εγώ στο πανεπιστήμιο είχα πολύ περισσότερα πράγματα να πω για τη ζωή μου απ΄ ό,τι τα παιδιά της πόλης. Είστε οι μόνοι,εσείς και ο σύζυγος σας,που επιστρέψατε τα τελευταία χρόνια στον Αϊ-Στράτη;

Έχουν γυρίσει κι άλλα ζευγάρια και προσπάθησαν να βάλουν βάσεις, αλλά ο τόπος δεν μπόρεσε να τους κρατήσει. Έπειτα από κάποια χρόνια αναγκάστηκαν να φύγουν είτε για τις σπουδές των παιδιών είτε γιατί δεν είχαν δουλειές.

Όταν έφευγα από το σπίτι στην Αθήνα έλεγα, λεφτά, κλειδιά, κινητό, κάρτα για το λεωφορείο. Εδώ φεύγω απ΄ το σπίτι και δεν βάζω τίποτα στην τσέπη μου. Ακόμα και στο μπακάλικο μπορείς να αγοράσεις βερεσέ, έχεις πρόσωπο που λένε.

Από μια συνέντευξη του Σταύρου Θεοδωράκη στα ΝΕΑ που δημοσιεύθηκε στις 24/1/2009

Να σταματήσουμε το δολοφονικό χέρι του Ισραήλ! ΕΞΩ ΤΩΡΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΑΖΑ! Ανεξαρτησία στην Παλαιστίνη!

Η επιχείρηση γενοκτονίας που έχει εξαπολύσει το Ισραήλ ενάντια σε κατοικημένες περιοχές έχει ξεπεράσει κάθε προηγούμενο.

Ισοπεδώνουν σχολεία του ΟΗΕ με δεκάδες μικρά παιδιά, σπίτια και δημόσια κτίρια, νοσοκομεία, δολοφονούν, τραυματίζουν άμαχους στην αποκλεισμένη εδώ και χρόνια από αέρα, στεριά και θάλασσα Λωρίδας της Γάζας.

Το γεγονός αυτό δεν αποτελεί μόνο στυγερή επανάληψη μιας πολιτικής Ολοκαυτώματος για την ολοκληρωτική υποταγή του ηρωικού παλαιστινιακού λαού. Είναι μια δολοφονική πολιτική που έχει την πλήρη και κυνική υποστήριξη απ’ τη μεριά των ΗΠΑ, και της ΕΕ, αλλά και μιας σειράς αντιδραστικών αραβικών κυβερνήσεων. Κοινή προσπάθειά τους να επιβάλλουν με τη φωτιά και το σίδερο τη χρεοκοπημένη πολιτική τους για μια «Νέα Μέση Ανατολή» σε συνθήκες χρεοκοπίας και ολόπλευρης κρίσης όχι μόνο της αμερικάνικης υπερδύναμης αλλά και του καπιταλιστικού συστήματος στο σύνολό του.

Αποτελεί υλοποίηση των σχεδίων για την ουσιαστική εξουθένωση και εξόντωση του παλαιστινιακού λαού και της αντίστασης του. Για την δημιουργία ενός Παλαιστινιακού «δήθεν κράτους», κατακερματισμένου και πλήρως εξαρτημένου από το Ισραήλ με φτηνό εργατικό δυναμικό για τους Ισραηλινούς επιχειρηματίες. Αποτελεί ενθάρρυνση και προετοιμασία για νέους τυχοδιωκτικούς πολέμους και επεμβάσεις, που περιλαμβάνει τον Λίβανο, τη Συρία, το Ιράν, το Αφγανιστάν αλλά και συνολικότερα την Αν. Μεσόγειο και τα Βαλκάνια κλιμακώνοντας έτσι τις απειλές για την παγκόσμια ειρήνη.

Η απροκάλυπτη υποστήριξη των ΗΠΑ στο στυγερό έγκλημα, συνοδεύεται από την εξοργιστική σύσφιξη σχέσεων της Ε.Ε. με το Ισραήλ που το εντάσσει στις χώρες με προνομιακές σχέσεις , καθώς και στην Ευρω-μεσογειακή ζώνη, αποσύροντας κάθε παλιότερο όρο για λύση του Παλαιστινιακού.

Η κυβέρνηση της Ν.Δ. συντάσσεται απόλυτα με την πολιτική των ΗΠΑ και της ΕΕ, συνδέεται με βαθιά «φιλία» με την Ισραηλινή κυβέρνηση, που επιβεβαιώνεται σε κάθε κρίσιμη περίοδο και από τις δύο πλευρές: όπως η αποστολή από το Ισραήλ δακρυγόνων και ασφυξιογόνων για την κατάπνιξη της πρόσφατης νεολαιίστικης εξέγερσης, νέες συμφωνίες, κοινά στρατιωτικά γυμνάσια, κάλυψη της εισβολής από την βάση στην Σούδα και το λιμάνι του Αστακού.

Δεν είναι ώρα για «ίσες αποστάσεις» ανάμεσα στο δολοφονικό μηχανισμό του σιωνιστικού κράτους του Ισραήλ και την ηρωική παλαιστινιακή Αντίσταση. Καλούμε τους εργαζόμενους και την νεολαία, τα συνδικάτα, τους φοιτητικούς συλλόγους, τις μαθητικές κοινότητες να εκφράσουν την αλληλεγγύη τους για νικήσει η παλαιστινιακή αντίσταση, να φύγουν τώρα οι ισραηλινοί φονιάδες από την Γάζα, να απομονωθεί το κράτος-πειρατής του Ισραήλ.

Με κλιμάκωση των αγώνων ενάντια στην κυβέρνηση που στηρίζει τους δολοφόνους από την Γάζα μέχρι την Αθήνα, που τολμάνε να συκοφαντούν τις κινητοποιήσεις μας σαν «τυφλές ταραχές».

Το ΠΑΣΟΚ ευθυγραμμίζεται και συναινεί στην πολιτική της κυβέρνησης, της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ που στηρίζουν τους δολοφόνους και καταδικάζουν την νόμιμα εκλεγμένη παλαιστινιακή κυβέρνηση της Γάζας. Άλλωστε οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ της τελευταίας δεκαπενταετίας ήταν ο αρχιτέκτονας των στρατηγικών συμφωνιών με το Ισραήλ και ποτέ δεν έκρυβαν τον θαυμασμό τους για το Ισραηλινό κράτος, βάζοντας επανειλημμένα σαν στόχο την μετατροπή της Ελλάδας σε «Ισραήλ των Βαλκανίων».

Μοναδική διέξοδος και ελπίδα για το λαό της Παλαιστίνης και όλους τους λαούς της περιοχής, για την απόκρουση του νέου ιμπεριαλιστικού – καπιταλιστικού μεσαίωνα και της πρωτοφανούς βαρβαρότητας που μας ετοιμάζουν, είναι οι ίδιοι οι λαοί μαζί και ο ελληνικός λαός και η νεολαία που ξεσηκώθηκαν για το φόνο του Αλέξη Γρηγορόπουλου, που καταδίκασαν μαχητικά τη δολοφονική επίθεση κατά της συνδικαλίστριας Κωνσταντίνας Κούνεβα να ξανακατεβούν στους δρόμους και να απαιτήσουν:

ΝΑ ΣΤΑΜΑΤΗΣΕΙ ΤΩΡΑ Η ΑΝΘΡΩΠΟΣΦΑΓΗ ΣΤΗ ΓΑΖΑ
ΟΧΙ ΣΤΗ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΙΩΝ
ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΙΑΚΟ ΚΡΑΤΟΣ
ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ
ΝΑ ΑΚΥΡΩΘΟΥΝ ΤΩΡΑ ΟΛΕΣ ΟΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΕΣ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ-ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΙΣΡΑΗΛ
ΝΑ ΚΛΕΙΣΕΙ ΤΩΡΑ Η ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΩΝ ΣΙΩΝΙΣΤΩΝ
H ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΟΠΛΟ ΤΩΝ ΛΑΩΝ

Τι μας δίδαξε η αναταραχή;

1. Πολλά χρόνια τώρα, υποστηρίζω οτι πρέπει κάποτε να ομολογήσομε φωναχτά όσα παραδεχόμαστε χαμηλοφώνως μεταξύ μας: Δέν είμαστε ο καλύτερος λαός του κόσμου. Αντιθέτως, κάμποσες εύγλωττες πρωτιές-μας στου κακού τη σκάλα, δείχνουν οτι πιθανώς να είμαστε σε πολύ άσχημη αξιακή κατάσταση. Πρωτιές στα μπαχτσίσια, στην ανεύθυνη οδήγηση (και στα τροχαία δυστυχήματα), στην αισχροκέρδεια, στην αθλητική ντόπα, στο μίσος ενάντια στη διαχείριση των απορριμμάτων, στη ληστρική αλιεία, στην αδιαφορία για δωρεά μεταμοσχεύσιμων οργάνων, στη λούφα μεγάλης μερίδας των παιδιών-μας που είναι δημόσιοι υπάλληλοι- τα έχω συστηματικά παρουσιάσει στο ΒΗΜΑ προ καιρού. Πρόκειται για μια καραμπινάτη και πλατειά αντικοινωνικότητα - οριζοντίως και κατακορύφως, σ΄ όλα τα σινάφια και σ΄ όλες τις στάθμες. Το κυριότερο χαρακτηριστικό αυτής της αντικοινωνικότητας είναι η αδιαφορία του λαού-μας ενώπιον καίριων αντιλαϊκών φαινομένων- όπως λ.χ. τα λαϊκίστικα κομματικά τερτίπια (τριάντα χρόνια σχεδόν τώρα), η ανοχή στη βία που ασκούν τα παιδαρέλια εισβάρος των σχολείων και των δασκάλων τους (έστω και με τις ζητωκραυγές ορισμένων απ΄ αυτούς), η ανοχή στα πολιτικά σκάνδαλα. Υποστηρίζω οτι οι ισχυροί αυτοί δείκτες αντικοινωνικότητας, είναι συγχρόνως και αποδείξεις πολιτικής αμορφωσιάς- που χειροτερεύει φοβούμαι απ΄ το 1980 κι ύστερα. Συμπτώματα: Οι υπεραπλοποιητικές ερμηνείες των πολιτικών και οικονομικών φαινομένων, ο αψικορεσμός και οι εκρήξεις κτλ.

2. Επομένως, θα μου πείτε, ευτυχώς που ήρθε η νεανική «αναταραχή» να μας θυμίσει όλα τούτα. Εμένα όμως μου φαίνεται οτι, αντιθέτως, αυτή η «αναταραχή» (τα εισαγωγικά λειτουργούν ως επιφύλαξη αντιδιαστολής φασιστικών εκδηλώσεων αφενός, και ειρηνικών παραστάσεων αφετέρου), δέν είναι παρα άλλο ένα ΣΥΜΠΤΩΜΑ της ίδιας της άθλιας κατάστασής μας- δέν είναι θεραπεία, ούτε ελπίδα (τάχα).

Η μορφή, η έκταση και η διάρκεια αυτής της «αναταραχής» είναι τεραστίως δυσανάλογος της αφορμής των: Η ακράτεια κι ο τσαμπουκάς ενος ανεκπαίδευτου βοηθητικού αστυνομικού, δέν είναι δυνατότητα «τιμωρείται» με δισεκατομμύρια ευρώ κόστος στις πλάτες των φορολογουμένων και των απογόνων τους! Ναί, σου λέει, σωστά τα λές, αλλά τα παιδιά «ξέσπασαν». Εδώ είμαστε λοιπόν: Ξέσπασαν λ.χ. για τα σκάνδαλα, για την κατάντια σχολείων και πανεπιστημίων, για την ανεργία κ.λπ. Αρα, συμπέρασμα πρώτο, καμμιάν απολύτως πληροφοριακή πρωτοτυπία δέν έχει το ξέσπασμα. Συμπέρασμα δεύτερο, το ξέσπασμα (που δεν είναι κάν εν βρασμώ ψυχής, αφού συνεχίζεται έναν μήνα τώρα) δέν αφορά ενα συγκεκριμένο αίτημα κι εναν συγκεκριμένον αποδέκτη του αιτήματος- ο οποίος πιεζόμενος να είναι σε θέση να το ικανοποιήσει. Τίποτε απ΄ αυτά: Είναι αιτήματα «γενικώς» απευθυνόμενα «γενικώς»- συνοδευόμενα δέ με μαζοχιστική αυτοκατάργηση των σχολείων («κατάληψη» σου λέει- εναντίον τίνος άραγε;) Τούτα όμως τα φαινόμενα είναι κραυγαλέως ΑΠΟΛΙΤΙΚΑ - και μου κάνει εντύπωση που πλήθος συγγραφέων τα λιβανίζει κιόλας!

Αρα, ούτε τίποτα καινούργιο μας αποκαλύπτουν, ούτε πολιτικόν χαρακτήρα διαθέτουν οι αναταραχές αυτές. Ιδού γιατί έλεγα οτι συνιστούν (άλλο ένα) σύμπτωμα της ίδιας της συλλογικήςμας αθλιότητας και της απροθυμίας-μας ν΄ ασχοληθούμε συστηματικά με την επίλυση των προβλημάτων-μας, ένα-ένα όμως χωρίς βαλκανικούς μαξιμαλισμούς. Αλλωστε, τα τελευταία τριάντα χρόνια παρακολουθήσαμε τη σταδιακή γαλούχηση των παιδιών-μας με τα δικά-μας ελαττώματα: Με την αξιακή-μας μειονεξία (που είναι άκρως μεταδοτική), με την ανοχή-μας σε «μικρές» μορφές απάτης, με την ανοχή-μας σε «μικρές» μορφές βίας (την εξωπέταξη των δασκάλων απ΄ τα βλαστάρια-μας- «κατάληψη» σου λέει), κλπ.

3. Ετσι, τώρα κάμποσα παιδιά-μας, φορείς των δικών-μας συσσωρευμένων χαρακτηριστικών, με μια (δίκαιη καθεαυτήν) αφορμή, αποκλείουν τους δρόμους, έχουν το αίσθημα πως τάχα κάποιο πρόβλημα λύνουν (το ξέραμε το γλυκό μεθύσι της δύναμης)- και, το κυριότερο, βαράνε τη μύτη του παγόβουνου χωρίς νά ΄χουν ιδέα απ΄ τον δεκαπλάσιον κρυμμένον όγκο της συλλογικήςμας αθλιότητας. Κι έτσι, κάνουν και τους ενήλικες να κυττάνε εμμόνως την μύτη του παγόβουνου- παραβλέποντας (πάλι!) την μακρόχρονη συλλογική-μας ευθύνη, την αξιακή-μας μειονεξία, την απουσία νοήματος του δικού-μας βίου, την πολιτική-μας αδιαφορία και την ψευδεπίγραφη μεγαλοστομία του κομματικού-μας λόγου. Σας παρακαλώ όμως, στο σημείο αυτό, να στρέψετε την προσοχή-σας στο άλλο εκείνο τμήμα της νεολαίας μας (την συντριπτική πλειονότητα) η οποία δεν έπεσε στην παγίδα της τυφλής βιαιότητας- το τμήμα εκείνο της νεολαίας που εργάζεται/ μαθαίνει/ κρίνει και ελπίζει να γίνει καλύτερη απο μάς, χωρίς εθνοσωτήριες επαναστάσεις που καταλήγουν σε αντιλαϊκά αποτελέσματα.

Για χάρη αυτής της νοελαίας τουλάχιστον, ελάτε να αναγνωρίσομε την μακρόχροννη αντικοινωνικότητά-μας (και τη συζυγή απολιτικότητα), να ξαναπιάσομε τα προβλήματα ένα-ένα, όπως επιττέλους κάνουν οι πολίτες άλλων χωρών (οι κουτόφραγκοι). Και κυρίως με ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ του καθενός-μας συμβολή, στο πόστο-μας ο καθένας, με την εργατικότητα, με την μπέσα και με την αφοσίωσή μας- με τη συμμετοχικότητα την καθημερινή. Ετσι θ΄ αποκτήσει νόημα μεστότερο η ζωή-μας και θα βελτιωθεί κι η Οικονομία. Δέν υπάρχουν άλλα (μηχανιστικά) τεχνάσματα προς τούτο…

Ολα τ΄ άλλα είναι onanisme palabreur- για να θυμηθούμε και τον Μάη του ΄68. Μήν περιμένετε πλέον καμμιάν απολύτως βελτίωση απο τα «πάνω»· μόνον η μαζική βελτίωση κι η συμμετοχικότητα απο τα «κάτω» θα παραγάγει και βελτιωμένο «πάνω».

Αρθρο του πανεπιστημιακού Θεοδόση. Π. Τάσιου

Από το ΒΗΜΑ της 28/12/2008

Πρώτη φορά τα παιδιά σκληρά στη μνήμη, σκληρά σε μας

Η Ρένα Χατζηδάκη, που σήμερα δεν ζει, έγραφε, κρατούμενη στην ασφάλεια της Μπουμπουλίνας, την «Κατάσταση Πολιορκίας». Έχοντας ενηλικιωθεί σε μέρες και νύχτες οδύνης «μέσα σε τούτο το αμείλικτο διαστημόπλοιο», συνομιλούσε, σχεδόν παιδί και η ίδια, με τα παιδιά.

«Όμως, θαρρώ, οι μόνοι που ίσως καταλάβουν θάναι τα παιδιά,

πλούσια απʼ την κληρονομιά μας

πρώτη φορά τα παιδιά

σκληρά στη μνήμη, σκληρά σε μας,

θα διαβάσουν ίσως έγκαιρα τ αδέξια μηνύματα των προτελευταίων ναυαγών,

διορθώνοντας τα λάθη, σβήνοντας τα ψέματα»

Η Ρένα, αν ζούσε, θα μπορούσε να είχε διασταυρωθεί με τον Αλέξανδρο, αν είχε προλάβει να ζήσει. Η ιστορία μπορεί να θριαμβεύει όταν ποτάμια ανθρώπων εκτρέπουν την πορεία της και μεγάλες συλλογικές ιδέες εγχαράσσονται στο σώμα της, αλλά τα πρόσωπα είναι αυτά που της δίνουν μορφή, την προσγειώνουν και την απογειώνουν στον πραγματικό κόσμο.

Η εξέγερση των μαθητών και των μαθητριών γεννήθηκε μέσα στην καρδιά τους, εκεί που τα αδρανή και αθέατα υλικά της φιλίας και της ηλικιακής συγγένειας κρατούσαν άμυνα και πολιορκούσαν το «κοίταζε τη δουλειά σου» με την αγωνία τους.

Η εξέγερση μπορεί να ήταν πάντα πιθανή αλλά τα παιδιά πήραν τους δρόμους όταν ο ειδικός φρουρός δολοφόνησε εν ψυχρώ τον δικό τους Αλέξανδρο. Ό,τι τελικά ξεχειλίζει το ποτήρι δεν είναι τυχαίο. Συμπυκνώνει κάτι βαθύ και πραγματικό, εδώ την κυοφορούμενη ήδη αλληλεγγύη μεταξύ των νέων, που έγινε φλόγα, νοηματοδότησε το μαθητικό και νεανικό κίνημα και αντιπαρατέθηκε με την ηθική ενός βάναυσου κράτους και μιας κοινωνίας χωρίς ισχυρά «εμείς» και συλλογικές ταυτότητες.

Το μεγαλείο της νεότητας είναι η φαντασία, η γενναιότητα των αισθημάτων, η ένταση των προσωπικών και κοινωνικών δονήσεων - «μες στο κενό θησαύριζα».

Η σφαίρα αντήχησε βαθιά στη νεανική συνείδηση, μια σφαίρα δεν είναι παιχνίδι, έστω σκληρό, είναι ο θάνατος του Gregory, είναι ο οριστικός αποχωρισμός. Μπορεί να δολοφονείται ένα παιδί; Χιλιάδες αδικημένα παιδιά, φευγαλέες σκιές της λανθάνουσας συλλογικής μνήμης, πίσω από το πρόσωπο του Αλέξη το κάνουν μοναδικό.

Το γυαλί του κόσμου, στον οποίο μέχρι τότε ισορροπούσαν ασταθώς οι έφηβοι, ράγισε και θρυμματίστηκε. Η σφαίρα αποκάλυψε ταυτόχρονα τη βία του κράτους, την πολιτική υποκρισία, τους ατελείωτους θύλακες παρακμής και διαφθοράς: ύλη παντού, αγάπη πουθενά - αλήθεια πουθενά, λένε οι φίλοι του Αλέξανδρου στην ανοιχτή επιστολή τους. Σε μια μόνο στιγμή, τα παιδιά είδαν καθαρά την κοινωνία των ενηλίκων, διανύοντας την οδό της οδύνης και της οργής. Όμως, σʼ αυτό τον σπαραγμό δημιουργήθηκε, επίσης με αστραπιαία ταχύτητα, όσο διαρκεί η μετάβαση από τη ζωή στον θάνατο, μια κοινότητα - η κοινότητα των μαθητών, το «εμείς» των συμμαθητών, των συμμαθητριών και των φίλων. Τα σχολεία, οι τάξεις, οι παρέες, έγιναν μικρές κοινότητες και πήραν το δίκιο στα χέρια τους. Δικαιοσύνη! άλλη μια συγκλονιστική ιδέα, που σήμερα κουρελιάζεται.

Το χρέος απέναντι στον νεκρό συμμαθητή είναι βαρύ χρέος, μπορεί να σφραγίσει μια ολόκληρη ζωή. Η εξέγερση, για να θυμηθούμε τον Βάλτερ Μπένζαμιν, με τη μορφή του μίσους και της θυσίας, δεν είναι προβολή σ ένα αόριστο μέλλον, είναι δημιούργημα του παροντικού χρόνου που ενσωματώνει ότι έχει χαθεί στο παρελθόν.

Οι νέοι του κέντρου, των βορείων, των νοτίων, των ανατολικών και των δυτικών προαστίων μπορεί να έχουν πολλούς και διαφορετικούς λόγους να εξεγείρονται, σίγουρα, όμως, βρίσκονται στην ίδια αφετηρία καθολικής άρνησης ενός κόσμου ο οποίος έχει καταρρεύσει αξιακά στα μάτια τους. Πολύ περισσότερο που βλέπουν, επίσης, καθαρά, μέσα από τα δάκρυα του αποχαιρετισμού και των δακρυγόνων, την κοινωνική μοναξιά τους όπως εκφράστηκε στην επιστολή των φίλων του Αλέξανδρου.

«Πού είναι οι γονείς; Πού είναι οι καλλιτέχνες; Γιατί δεν βγαίνουν έξω να μας προστατέψουν; Μας σκοτώνουν! Βοηθήστε μας. Τα παιδιά»

Ίσως, όπως θα έγραφε η Ρένα Χατζηδάκη,

«διορθώνοντας τα λάθη, σβήνοντας τα ψέματα,

ονοματίζοντας σωστά, χωρίς ρομαντισμούς, τα παιδιά,

χωρίς αναγραμματισμούς ηλικίας,

σημαδεμένα από την αστραπή τη γνώση της μοναξιάς της

δύναμης

που σε μας άργησε τόσο πολύ να’ρθεί»

τα παιδιά θα μπορέσουν ν’ αλλάξουν τον κόσμο.

* Η Ελένη Πορτάλιου είναι πανεπιστημιακός και δημοτική σύμβουλος δήμου Αθηναίων με την Ανοιχτή Πόλη.

Δημοσιεύθηκε στην ΑΥΓΗ της 28/12/2008

Η «καταιγίδα» της Αθήνας άγγιξε όλο τον κόσμο

Έξω από τον ΟΣΚ σε μια κινητοποίηση παιδιών για το σχολείο τους.

Με τον Μάη του ΄68 παραλληλίζουν τη νεολαιίστικη εξέγερση στην Ελλάδα, στην οποία προσδίδουν παρόμοια δυναμική δύο γνωστοί Αμερικανοί πολιτικοί επιστήμονες. Το ερώτημα είναι αν η «ελληνική έκρηξη» μπορεί να θεωρηθεί προάγγελος μιας ριζικής κοινωνικής αλλαγής, λένε στα «ΝΕΑ» οι Μαρκ Κέσελμαν και Στάνλεϊ Αρόνοβιτς, οι οποίοι έρχονται στην Αθήνα για να μιλήσουν- σε ημερίδα στο Πάντειο- για την εκλογή Ομπάμα, την πρωτοφανή συμμετοχή της νεολαίας στις τελευταίες αμερικανικές εκλογές, αλλά και για το αν υπάρχουν παραλληλισμοί των συνθηκών στις ΗΠΑ με τις συνθήκες στην Ελλάδα- μια χώρα τόσο διαφορετική- που γέννησαν τη νεολαιίστικη εξέγερση των τελευταίων εβδομάδων.

«Ο λόγος για τον οποίο η εξέγερση των Αθηνών είναι οικεία στα απώτατα άκρα του πλανήτη, είναι επειδή το αιτιώδες της υπόβαθρο είναι κοινό: κοινός ο κοινωνικός αποκλεισμός, κοινό το πολιτικό κενό που διαπιστώνουν οι πολίτες», σημειώνει από την πλευρά του ο Σεραφείμ Σεφεριάδης, γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Πολιτικής Επιστήμης που στις 15 Ιανουαρίου οργανώνει την ημερίδα (συμμετέχουν ακόμη οι Δ. Χαραλάμπης και Γ. Σταθάκης από τα Πανεπιστήμια Αθηνών και Κρήτης) στην αίθουσα τελετών του Παντείου. «ΤΑ ΝΕΑ» τούς ζήτησαν να σχολιάσουν τα ελληνικά γεγονότα και τη δυναμική τους.

ΜΑΡΚ ΚΕΣΕΛΜΑΝ
Μέρες του ΄68
Μιλώντας βέβαια από κάποια απόσταση, η ελληνική εξέγερση φέρνει στη μνήμη μου δύο άλλα ιστορικά γεγονότα τα οποία έζησα προσωπικά. Έγιναν και τα δυο το 1968-το πρώτο ήταν η εξέγερση στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, όπου τότε ήμουν νεαρός καθηγητής, το άλλο ο παρισινός Μάης. Στο Παρίσι ταξίδευα τακτικά και ήμουν επισκέπτης καθηγητής το χειμερινό εξάμηνο του ΄68, λίγους μήνες μετά τον Μάη.

Και στα δύο συμβάντα- όπως, ενδεχομένως, και στην Ελλάδα του 2008- οι εξεγέρσεις ήταν απόρροια της σύμπτωσης μιας σειράς παραγόντων, που οδήγησαν σε μια πραγματική «Καταιγίδα» (ένα Ρerfect Storm, όπως στο ομώνυμο βιβλίο και φιλμ του 2000). Κατ΄ αρχάς, το πλαίσιο και για τα τρία συμβάντα είναι δομικές αδικίες και ανισότητες. Δεύτερον, σε όλες τις περιπτώσεις οι υφιστάμενες αρχές- εκπαιδευτικές αλλά και γενικότερα κρατικές- ήταν απόμακρες, άκαμπτες αλλά και ανίκανες. Τρίτον, υπήρχε ένα χτυπητό έλλειμμα κύρους, παρατεταμένη διστακτικότητα στην ανάληψη ευθύνης και - συνεπώς- ένα πολιτικό κενό από τη στιγμή που ξεκίνησαν οι ταραχές. Τέταρτον, σε όλες τις περιπτώσεις υπήρχε ένα εξαιρετικά μεγάλο εύρος απόψεων τόσο μεταξύ των συμμετεχόντων στο κίνημα όσο και μεταξύ των ηγεσιών τους.

Η δυναμική. Και τέλος η δυναμική των εξελίξεων, η βία της Αστυνομίας και η αντιδράσεις που προκαλούσε, έτειναν να θέσουν στο περιθώριο τις μετριοπαθείς φωνές (συμπεριλαμβανομένων και αυτών της Αριστεράς) μέχρις ότου ο κύκλος διαμαρτυρίας να ολοκληρώσει την πορεία του. Βλέπω- τηρουμένων των αναλογιών- παρόμοιες διεργασίες στην Αθήνα, 40 χρόνια μετά τα γεγονότα στο Columbia και τη Βoulevard Saint-Μichel…

Ο Μark Κesselman είναι ομότιμος καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια. Με ερευνητικά ενδιαφέροντα την πολιτική οικονομία του ανεπτυγμένου καπιταλισμού, ειδικά το γαλλικό πολιτικό σύστημα, την Αριστερά και τον συνδικαλισμό στη Δυτική Ευρώπη, είναι συγγραφέας και επιμελητής πάνω από 20 τόμων και εγχειριδίων πολιτικής και κοινωνικής επιστήμης.

ΣΤΑΝΛΕΪ ΑΡΟΝΟΒΙΤΣ
Με κομμένη την ανάσα
O κόσμος παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τα γεγονότα στην Ελλάδα. Τη στιγμή που οι Αρχές πασχίζουν να παρουσιάσουν την οργισμένη αντίδραση των νέων στην αστυνομική βία ως ανεύθυνες πράξεις ενός βίαιου όχλου, οι νέοι έχουν μια διαφορετική κατανόηση: πιεσμένοι από την υψηλή ανεργία και τον εχθρικό τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται από τις κορυφές της κοινωνικής ιεραρχίας, δείχνουν αποφασισμένοι να πάρουν τη ζωή τους στα χέρια τους.

Τα τελευταία 40 χρόνια, κοινωνικοί επιστήμονες, πολιτικοί και δημοσιογράφοι θεωρούν πως βρισκόμαστε σε μια μεταμοντέρνα εποχή όπου η κοινωνική εξέγερση (για ριζική κοινωνική αλλαγή ούτε λόγος) είναι πρακτικά ανέφικτη. Σύμφωνα με την άποψη αυτή, τα γεγονότα του 1968 στο Παρίσι, στην Πόλη του Μεξικού, στο Σικάγο κ.τ.λ. δεν ήταν παρά η τελευταία αναλαμπή του μοντερνισμού, αν όχι της ίδιας της Ιστορίας. Μια και τώρα έφτασε το τέλος «μεγάλων αφηγήσεων» όπως ο σοσιαλισμός, όλη η πολιτική γίνεται αποσπασματική και μερική.

Μεταρρυθμίσεις. Το μόνο στο οποίο μπορούμε να προσβλέπουμε είναι επιμέρους μεταρρυθμίσεις. Έρχεται όμως στον νου η άποψη που ο μεγάλος Γάλλος φιλόσοφος και κοινωνιολόγος Ηenri Lefebvre διατύπωσε μετά τα γεγονότα του γαλλικού Μάη: «Η πραγματικότητα διαψεύδει τις προβλέψεις». Το ερώτημα είναι σήμερα αν η παρούσα ελληνική έκρηξη μπορεί να θεωρηθεί ως ο προάγγελος μιας νέας εποχής, όχι μόνο διαμαρτυρίας και αντίστασης, αλλά και ριζικής κοινωνικής αλλαγής. Ο Στ. Αρόνοβιτς είναι καθηγητής Πολιτικής Κοινωνιολογίας, Πολιτισμικών Σπουδών στο Graduate Center του Πανεπιστημίου της Πόλης της Νέας Υόρκης (CUΝΥ). Συγγραφέας δεκάδων βιβλίων πάνω στην ταξική δομή, την κουλτούρα, και την κοινωνιολογία της επιστήμης είναι συνιδρυτής (με τους Fredric Jameson και John Βrenkman) της επιθεώρησης «Social Τext».

ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΣΕΦΕΡΙΑΔΗΣ
Διεθνής αγανάκτηση
Όλοι όσοι, αδυνατώντας να ερμηνεύσουν τα πρόσφατα γεγονότα, επιλέγουν απλώς να τα λοιδορούν, κατά κανόνα παρακάμπτουν (ή αγνοούν) το τεράστιο κύμα διεθνούς αλληλεγγύης που έχουν προκαλέσει. Εκτός από την πρωθύστερη προσαρμογή Σαρκοζί (που, φοβούμενος επανάληψη των ελληνικών ταραχών στη χώρα του, απέσυρε την αντιμεταρρύθμιση στα λύκεια και το σχέδιο για επέκταση του ωραρίου στα πολυκαταστήματα), μαχητικές συλλογικές δράσεις συμπαράστασης προς την ελληνική εξέγερση ξέσπασαν και σε περίπου 50 πόλεις στην Ευρώπη, την Αμερική και την Ωκεανία. Οι γενεσιουργοί παράγοντες της ελληνικής έκρηξης πρέπει λοιπόν να ενταχθούν σε ένα ευρύτερο πλαίσιο. Μπορεί οι επιμέρους αφορμές τα συμβάντα-καταλύτες- να διαφέρουν από περίπτωση σε περίπτωση, όμως το αιτιώδες υπόβαθρο (που εξηγεί γιατί η εξέγερση των Αθηνών προσλαμβάνεται ως κάτι αναγνωρίσιμο και οικείο στα απώτατα άκρα του πλανήτη) είναι κοινό: κοινός είναι ο κοινωνικός αποκλεισμός, κοινό το πολιτικό κενό που διαπιστώνουν οι πολίτες, κοινή και η αγανάκτηση των νέων με όλες εκείνες τις περισπούδαστες «αναλύσεις» που χρεώνουν την ευθύνη για τα αδιέξοδα των σημερινών πολιτικών στα θύματά τους.

Το υπόβαθρο. Με δεδομένη αυτή τη διεθνική αλληλοδιείσδυση παραγόντων, τα κοινωνικά και πολιτικά ισοζύγια που εκφράζει η εκλογή Ομπάμα και η δυναμική που απελευθερώνει αποτελούν διαδικασία εξαιρετικής σημασίας που από την έκβασή της θα κριθούν πάρα πολλά στο διεθνές στερέωμα. Όψεις του κοινωνικού φαινομένου που τη χαρακτήρισε (όπως, λ.χ., η πρωτοφανής κινητοποίηση και δυναμική είσοδος νέων στρωμάτων στην πολιτική) βρίσκουμε, τηρουμένων των αναλογιών, και στον ελληνικό συγκρουσιακό κύκλο.

Ο Σεραφείμ Σεφεριάδης είναι επίκουρος καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Πολιτικής.

Από ΤΑ ΝΕΑ της 27/12/2008